UTRECHT BOUWT GROOTSTE WKO VAN NEDERLAND.
In Utrecht, tussen het Merwedekanaal en Park Transwijk, verrijst de wijk van de toekomst: groen, duurzaam en autoluw. Ongeveer 12.000 bewoners vinden hier straks hun nieuwe huur- of koopwoning. En daarmee is Project Merwede een van de grootste en meest ambitieuze stadsontwikkelingsprojecten van Nederland. Met een al even grote en ambitieuze Warmte/Koude Opslag (WKO).
SPECIAAL DOOR GROOTTE
Wie door het Merwedekanaalgebied in Utrecht loopt, ziet vooral hekken en kranen. Hier wordt in de hoogte gebouwd, maar ook in de diepte. Aan een systeem dat de hele wijk duurzaam en gasloos verwarmt en koelt. Op zich is zo’n WKO niet nieuw – grondboorbedrijf Haitjema legt ze al aan sinds midden jaren ’80 – maar de omvang maakt het project speciaal.
“MET TWINTIG BRONNEN EN TIEN DOUBLETTEN IS MERWEDE EEN WKO VAN EEN SCHAAL DIE JE IN NEDERLAND NAUWELIJKS ZIET.”
“MET TWINTIG BRONNEN EN TIEN DOUBBLETTEN IS MERWEDE EEN WKO VAN EEN SCHAAL DIE JE IN NEDERLAND NAUWELIJKS ZIET.”
KLAAS JAN VAN DER VEEN PROJECTLEIDER BIJ HAITJEMA
MERWEDE ZORGT VOOR EVENWICHT.
‘Zo’n WKO is eigenlijk een grote batterij in de grond, die bestaat uit één warme en één koude bron’, zegt Klaas Jan van der Veen van Haitjema. ‘In de zomer slaat de wijk warmte op in het grondwater; in de winter wordt dat grondwater opgepompt. Het stroomt niet door radiatoren, maar geeft zijn warmte af aan het gebouw. Koelen werkt precies andersom. Normaal leggen we in een project één zo’n setje aan. Dat noemen we een doublet. Maar in project Merwede komen twintig bronnen, tien doubletten.’ Het Merwedekanaal gaat dit systeem in balans houden. Met TEO, thermische energie uit oppervlaktewater. ‘Dat water gebruik je niet om huizen direct te verwarmen,’ legt Van der Veen uit. ‘Maar om te zorgen dat de WKO niet uit evenwicht raakt. Dat is ook een eis van de provincie.’
KILOMETERS KABELS EN LEIDINGEN.
Essent gaat dit energienet aanleggen, beheren en exploiteren. Het is het grootste collectief systeem dat de energieleverancier ooit aanlegde. ‘WKO’s realiseren doen we al langer’, zegt Mark Ketting, constructiemanager bij Essent. ‘Maar dit is meteen een van de grootste projecten van het land.’ Wat niet standaard is, zijn de kilometers glasvezel die Nijkamp in de grond legt. ‘Voor de aansturing van de technische ruimtes’, legt Joshua De Boer, projectleider bij Nijkamp, uit. ‘Acht stuks in totaal. Ook dat is een exponent van de omvang van dit project.’
MARK KETTING CONSTRUCTIEMANAGER BIJ ESSENT
TIMING EN AFSTEMMING.
Een paar getallen ter illustratie: 42.000 aansluitingen, 44 kilometer kabel en 10 kilometer aan leidingen in de grond. En daarmee is Merwede een technisch huzarenstuk, maar vooral ook een project waar alles moet kloppen: tijd, ruimte en samenwerking. ‘Het werk zelf is niet de grootste uitdaging,’ zegt Ketting. ‘De complexiteit zit in timing en afstemming. Alles om te voorkomen dat de aanleg stagneert.’
KORTE LIJNEN.
Samenwerken met de juiste partijen had daarom prioriteit. Voor de uitvoering schakelde Essent Nijkamp in voor het leiding- en kabelwerk en Haitjema voor de bronnen. ‘Het zijn fijne partijen om mee samen te werken’, verklaart Mark Ketting. ‘De lijnen zijn kort en daardoor kunnen we snel schakelen en beslissingen nemen. Dat is nodig, want er gebeurt heel veel.’ En daarom is de samenwerking intensief. Zo wordt het werk onder andere gemaakt onder de BRL-certificering voor warmteleidingen van Haitjema. Nijkamp legt de leidingen aan, Haitjema toetst het ontwerp en houdt toezicht.
JOSHUA DE BOER PROJECTLEIDER BIJ NIJKAMP
SCHIPPEREN MET DE RUIMTE
Het terrein delen de drie samenwerkende partijen met projectontwikkelaars, bouwers en onderaannemers. Terwijl het de bedoeling was om eerst alle infra in de grond te hebben. Dat liep anders. Contractvorming duurde langer, teams waren pas later compleet en ondertussen ging de bouw van start. Dat heeft ook gevolgen voor het werk van Nijkamp. ‘Ik begin soms om half zeven ’s ochtends met bellen, omdat er ineens bouwketen en containers staan waar gisteren nog ruimte was,’ zegt projectleider Joshua de Boer.
PRIMEUR VOOR BLOK 12
Het project wordt in fases gerealiseerd. De eerste mijlpaal is blok 12. Eind dit jaar moeten daar de eerste woningen warmte krijgen. Daarvoor gaan de eerste vier bronnen in bedrijf. Het hele project loopt door tot 2030. Tegen die tijd ligt er een netwerk van kilometers leidingen, glasvezel en een energiesysteem dat vrijwel onzichtbaar zijn werk doet.
BOVEN EN BINNEN
Kilometers leidingwerk lopen er door de woongebouwen in Binck City Park. Eens een keer niet in de grond maar erboven.
Uitgevoerd door Nijkamp Installaties, de afdeling binnen Nijkamp die bovengronds en inpandig werkt.
“Vanaf waar de terreinleiding binnenkomt tot en met de meterkast in de woning”, zegt Laurens Baijens, projectleider voor Binck City Park.
En die meterkasten, dat zijn er 589 om precies te zijn.
ANDERS DAN STADSVERWARMING
Projectleider aan Eneco-kant is Daan van Velden. Ook voor hem is dit project anders dan anders.
“Normaal leveren we warmte die met ondergrondse leidingen van een grote energiefabriek komt. Hier hebben we ons eigen warmtenet”, vertelt hij. “In Binck City Park staat een heel grote warmtepompcentrale die alle gebouwen voedt.
Weer eens wat anders dan stadsverwarming.”